Żodyn w ta sobota niy boł cicho. Frele wykonały swoje największe przeboje

Koncert śląskiego tercetu Frele był najważniejszym akcentem muzycznym Pikniku Fortecznego, który odbył się w ramach 19. edycji Bitwy Wyrskiej. Wraz z czteroosobowym zespołem muzycznym wokalistki wykonały w Gostyni swoje własne kompozycje z płyty „HEHE” i szereg światowych hitów w śląskiej wersji, jak „Achim” czy „Dejta Cicho”.

Sobotni koncert (23 maja) rozpoczął się o godz. 18.00 w obrębie sceny rozstawionej na terenie pomiędzy schronem Sowiniec a domostwami położonymi przy ul. Tęczowej.

Frele – żeńska formacja wokalna, która powstała w 2017 roku z inicjatywy trzech śląskich wokalistek.

Historia tercetu Frele zaczęła się w serwisie YouTube od opublikowania śląskiego coveru utworu „Hello” Adele pod tytułem „Achim”¹. Nagranie, stworzone w czasie przerwy w próbach innego zespołu wyłącznie z myślą o rozbawieniu grupy wspólnych znajomych, w krótkim czasie stało się internetowym viralem², a to skłoniło wokalistki do współpracy w nowej formule.

W ten sposób projekt, który początkowo miał być jedynie spontaniczną zabawą, szybko przerodził się w jeden z najbardziej znanych grup promujących język śląski w nowoczesnej oprawie, a wokalistki zdobyły popularność w internecie i stały się bardziej rozpoznawalne na scenach koncertowych.

W kolejnych miesiącach 2017 roku Frele nagrały śląskie interpretacje takich utworów jak „Maras” („Wrecking Ball” Miley Cyrus), „Klajd” („Love Me Like You Do” Ellie Goulding), „Kaj to ciepiesz” (Bajm – Biała Armia) czy „Dejta Cicho” (Luis Fonsi – Despacito ft. Daddy Yankee), zaskarbiając sobie przychylność coraz liczniejszej grupy słuchaczy³. Wszystkie covery jeszcze w tym samym roku zebrały w albumie „Na Cydyjce”.

Z czasem Frele coraz mocniej zaczęły rozwijać także autorską twórczość. W 2019 roku wokalistki wydały singiel „Ulice tego miasta”, zapowiadający bardziej osobisty kierunek artystyczny, łączący nowoczesne popowe brzmienie z regionalnymi inspiracjami.

Pierwszy autorski album „HEHE” ukazał się w 2020 roku⁴. Wśród 12 kompozycji znalazły się takie utwory jak: „Zachowaj dystans”, który uderzając w najbardziej wrażliwe tony, przypadkowo wpisał się też w czas ograniczeń sanitarnych⁵; „Za bardzo”, napisany na podstawie hejterskich komentarzy pod adresem zespołu i połączony z performatywnym klipem⁶; a także „Żodyn” i „Dzisiej”, ukazujące potencjał języka śląskiego w dwóch odmiennych aranżacjach⁷.

Frele pierwotnie grały w składzie: Magdalena Janoszka, Marta Skiba i Marcelina Bednarska⁸. Jednak jesienią 2024 roku do zespołu dołączyła nowa wokalistka Marta Fedyniszyn⁹, zastępując Marcelinę¹⁰, która skupiła się na nowej drodze zawodowej i tworzeniu pod własnym nazwiskiem¹¹. W nowym składzie zespół nagrał m.in. świąteczne piosenki „Na Ciebie czekom tu”¹² i „Kolyndy”¹³ wraz z równie świątecznymi klipami. Dziewczyny przedłożyły też kolejne hity na śląski, w tym piosenki Eda Sheerana i Whitney Houston.

Frele koncertowały dotąd m.in. na OFF Festivalu¹⁴, kabaretowym festiwalu „Ryjek” w Rybniku¹⁵, Sylwestrze z Polsatem¹⁶, w ramach live sesji dla radia RMF FM¹⁷ oraz w programach śniadaniowych polskiej telewizji¹⁸. Zespół regularnie uświetnia wiele wydarzeń, śpiewając na terenie Śląska¹⁹ i poza nim²⁰.

W sobotę 23 maja Frele po raz pierwszy pojawiły się w Gostyni. Towarzyszył im zespół muzyczny – czterech „frelów”, jak nazwały ich pieszczotliwie wokalistki.

Frele zaczęły występ w Gostyni od utworu „Ała mo”, czyli „Ameno” po śląsku, mając nadzieję, że po bitwie na polu inscenizacji nikt nie doznał żadnej kontuzji („Momy nadzieja, że rightik ała niy mocie” – dodała Marta Fedyniszyn). Po bliższym zapoznaniu się z publicznością i wymianie uprzejmości dziewczyny zaśpiewały „Achima”, czyli piosenkę na bazie „Hello” Adele, od której, jak przypomniała później Marta Skiba-Dziadkowiec, wszystko się zaczęło („A zaczęło się to już prawie 10 lat temu!” – dodała).

Potem dziewczyny zaprosiły publiczność do wysłuchania piosenek z albumu „HEHE”. Zachęciły do wspólnego śpiewania refrenu pierwszej z nich – „Tańczę, tańczę”, oraz do zabawy pod sceną, z czego chętnie skorzystała zwłaszcza najmłodsza część zgromadzonej wokół wokalistek publiczności. Następnie z tej samej płyty Frele zagrały m.in. takie utwory jak: „Karuzela” – o emocjonalnym rollercoasterze, „Za bardzo” – o tym, co może wyniknąć z nieprzychylnych komentarzy w internecie, a także traktujący o miłości śląski utwór „Żodyn” oraz super taneczną piosenkę „Dzisiej”, którą porwały publiczność.

Nie zabrakło również cyklu coverów „dietetycznych”. Dziewczyny zaśpiewały „Szaloł” – śląską wersję światowego hitu „Shallow” z filmu Narodziny gwiazdy – oraz „Klajd” („Love Me Like You Do” Ellie Goulding) w nawiązaniu do sezonu komunijnego, w którego śpiewanie refrenu chętnie włączyła się publiczność.

Uczestnicy Pikniku Fortecznego usłyszeli też „Tancbudę” („Lost On You” LP) z tekstem o „umięśnionyj żici” oraz „Hajera”, czyli przeróbkę słynnego przeboju „Girl on Fire” Alicii Keys z 2012 roku. Nie zabrakło też hitu „Dejta Cicho” (Luis Fonsi – „Despacito”), a wszystko to podane z humorem, ogromnym dystansem do siebie i wielką energią.

Na koniec mocnym akcentem koncertu był pierwszy autorski singiel Frel z 2019 roku, czyli utwór „Ulice tego miasta”. Potem dziewczyny dały się jeszcze namówić na bis, śpiewając piosenkę „Geroj” (przeróbkę „Fly Away” z repertuaru Lenny’ego Kravitza), którą fani mogą kojarzyć z teledysku nagranego w Parku Śląskim z udziałem Mariusza Kałamagi.

Koncert zakończył się kilkanaście minut po godzinie 19:00. Wcześniej na tej samej scenie wystąpił zespół „How do you feel?”.