Szczególny charakter miał wieczór 20 listopada w Domu Kultury w Gostyni. W sali widowiskowej mieszkańcy Gostyni i Wyr oraz zaproszeni goście wysłuchali recitalu chopinowskiego w wykonaniu pochodzącego z Tychów pianisty Mateusza Krzyżowskiego. Wydarzenie zwieńczyło obchodzony w tym roku jubileusz 35-lecia Gminy Wyry.
Zanim zabrzmiały pierwsze takty
Mistrzowski recital rozpoczął się o godz. 19.00, gdy na sali ucichły rozmowy, a publiczność zajęła miejsca. Następnie blisko dwustu zgromadzonych mieszkańców i gości powitała wójt Joanna Pasierbek-Konieczny, wskazując na rangę wydarzenia.
– To wydarzenie bez precedensu. Takiego koncertu jeszcze u nas nie było, dlatego cieszę się, że postanowili Państwo być dziś z nami i w ten sposób uczcić tegoroczny jubileusz 35-lecia naszej gminy oraz jej odrodzenie po tak zwanym rozwodzie z miastem Tychy, który – jak myślę – wyszedł nam wszystkim na dobre – przekazała wójt, życząc wszystkim cudownego wieczoru i doskonałego odbioru koncertu.
Wydarzenie słowem opatrzył następnie prelegent Kamil Gojowy ze Śląskiego Związku Chórów i Orkiestr w Katowicach, prezentując utwory Fryderyka Chopina z programu recitalu oraz bogatą biografię goszczącego w Gostyni pianisty.
Mateusz Krzyżowski (ur. 6 marca 1999 roku w Tychach) – pianista, laureat wielu nagród i wyróżnień, w tym przede wszystkim I nagrody Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. I.J. Paderewskiego w Bydgoszczy (2022)1 – jako pierwszy w historii Polak, który zdobył tę nagrodę2, oraz półfinalista XVIII Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego (2021)3.
Jak ujawnił w wywiadzie dla Radia PiK dzień po ogłoszeniu wyników konkursu w Bydgoszczy, jest pierwszą osobą w swojej rodzinie, która gra na jakimkolwiek instrumencie. Jak wyjaśnił, jego przygoda z muzyką zaczęła się dość przypadkowo od zabawkowego keyboardu otrzymanego pod choinkę – to dzięki niemu rodzice szybko zapisali go, jeszcze przed pójściem do podstawówki, do szkoły muzycznej Yamahy. Tam nauczyciel zauważył tkwiący w nim talent i zachęcił do jego rozwijania4.
Edukacja i kariera
Jak wskazuje bogata biografia pianisty, muzyczne szlify pobierał w rodzinnym mieście – w Zespole Szkół Muzycznych im. Feliksa Rybickiego w Tychach w klasie mgr Bożeny Furmańskiej, a później kontynuował kształcenie w Państwowej Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej II stopnia im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, ucząc się u mgr Lubow Nawrockiej i mgr. Sebastiana Nawrockiego.
W 2023 roku ukończył studia na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie prof. dr hab. Joanny Ławrynowicz-Just5. Rok później został odznaczony Medalem Magna cum Laude dla najlepszego absolwenta, a obecnie, jako asystent, jest pracownikiem tej uczelni6.
Pianista ma już na swoim koncie liczne recitale w najważniejszych obiektach muzycznych w kraju, takich jak Filharmonia Narodowa w Warszawie, Sala Koncertowa NOSPR w Katowicach, a także filharmonie: Śląska, Krakowska, Łódzka czy Świętokrzyska.
Regularnie występuje za granicą, a na liście krajów, w których koncertował, znajdują się m.in. Stany Zjednoczone, Japonia, Francja, Niemcy, Słowacja, Litwa, Ukraina oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie7.
Współpracował także z wieloma uznanymi zespołami, w tym z Orkiestrą Polskiego Radia w Warszawie, Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach, Polską Orkiestrą Sinfonia Iuventus, Sinfoniettą Cracovią, Orkiestrą Kameralną Miasta Tychy AUKSO oraz Orkiestrą Kameralną Wratislavia, a także z orkiestrami filharmonii: Bydgoskiej, Lubelskiej, Krakowskiej, Rzeszowskiej oraz Świętokrzyskiej8.
W dorobku artysty znajdują się trzy albumy kameralne: „Peine et Plaisir” (wydany przez Requiem Records) oraz „Interwar Retrospections” i „The Most Beautiful Songs” (nakładem Sarton Records)9.
Ambasador kultury
Mateusz Krzyżowski jest stypendystą programów i instytucji wspierających wybitne talenty10. W 2022 roku artysta został uhonorowany przez miasto Tychy wyróżnieniem Tyskiego Ambasadora Kultury11.
Od dramatu do triumfu – i walc na bis
Program wieczoru poprowadził słuchaczy przez różne oblicza muzyki Chopina należącej do epoki romantyzmu, która – podobnie jak wyrsko-gostyński samorząd, jak zauważył na wstępie prowadzący – łączy szacunek dla tradycji z odwagą patrzenia w przyszłość.
Mateusz Krzyżowski rozpoczął recital od dramatycznego, pełnego napięcia poloneza, który wybrzmiał jak echo burzliwych początków gminy i jej oderwania od miasta Tychy. Następnie nastrojowe, zamyślone nokturny oraz fortepianowa opowieść, jaką jest ballada, nawiązały do kolejnych lat kształtowania się lokalnego samorządu. Zaś żywiołowy cykl mazurków i triumfalny polonez, które wybrzmiały na zakończenie, poprowadziły słuchaczy do ostatnich intensywnych lat rozwoju gminy i obchodzonego w tym roku kolejnego jubileuszu.
- Polonez fis-moll op. 44
- Nokturny op. 48: nr 1 c-moll, nr 2 fis-moll
- Ballada g-moll op. 23
- Mazurki op. 56: nr 1 H-dur, nr 2 C-dur, nr 3 c-moll
- Polonez As-dur op. 53 “Heroiczny”
Interpretacje utworów Chopina w wykonaniu solisty pozwoliły słuchaczom w trakcie godzinnego koncertu doświadczyć zarówno potężnych emocji, jak i poruszających chwil ciszy oraz skupienia. Zwróciło to później w rozmowach kuluarowych szczególną uwagę obecnej na sali byłej wójt Barbary Prasoł, która jako uczestniczka wieczoru doceniła to, jak bardzo zaangażowała się wyrsko-gostyńska publiczność zgromadzona w sali.
O tym, jak dużym przeżyciem był piątkowy recital, świadczy również finałowy polonez, który poderwał widownię do długich, gorących owacji na stojąco. Jako pierwszy z miejsca wstał obecny na sali burmistrz Łazisk Górnych Aleksander Wyra – prywatnie meloman, którego, jak zdradziła w rozmowach kuluarowych wójt w obecności pianisty, poza urzędem miasta często można spotkać także w gmachu NOSPR w Katowicach.
W podzięce za wspaniałe przyjęcie – bo, jak już wcześniej wspomniano, publiczność wysłuchała koncertu w absolutnym skupieniu – pianista zagrał na bis Walc As-dur op. 34 nr 1, który łączy salonową elegancję i radość z wyraźnym dramatyzmem.
Słowa uznania dla technika fortepianu z Gostyni
Po wybrzmieniu ostatnich dźwięków na scenie wójt wraz z dyrektorem DK podziękowali pianiście oraz wszystkim organizatorom, w tym zwłaszcza panu Sebastianowi Grimie, światowej sławy stroicielowi fortepianów, który nie kryje swoich związków z Gostynią.
– Wielkie rzeczy często rodzą się z przypadku. Tak też narodził się u nas ten wyjątkowy koncert, bo w naszej gminie mamy wielu niezwykłych ludzi. Pewnie Państwo o tym nie wiedzą, ale jednym z nich jest Sebastian, mój kolega ze szkolnej ławy. To właśnie dzięki niemu tu jesteśmy – bo to dzięki niemu ten wspaniały instrument wjechał wczoraj na scenę, a pan Mateusz mógł przed Państwem wystąpić – powiedziała wójt, zapraszając na scenę Sebastiana Grimę, jednego z najbardziej uznanych stroicieli w Polsce.
Sebastian Grima – stroiciel, renowator i technik koncertowy fortepianów związany z Gostynią, główny stroiciel NOSPR w Katowicach12 oraz technik koncertowy marki Yamaha13. Absolwent Technikum Budowy Fortepianów w Kaliszu, członek Stowarzyszenia Polskich Stroicieli Fortepianów i właściciel firmy Piano-Remont Sebastian Grima, zajmujący się przygotowywaniem instrumentów na sceny w kraju i za granicą oraz ich renowacją14.
Znany ze swojej skromności pan Sebastian wszedł na scenę wśród gromkich oklasków, i choć nie zabrał głosu – mimo że po koncercie chętnie rozmawiał z innymi słuchaczami – zrobił to za niego pan Mateusz, który złożył mu wielkie ukłony, podkreślając, że technicy fortepianu to osoby, których często nie widać, a zasługują na olbrzymie wyróżnienie, bo to właśnie ich praca sprawia, że artysta ma później przyjemność z wykonywania muzyki.
Po kolejnej fali gromkich oklasków czuwający nad przebiegiem wieczoru prelegent dodał, że to niezwykłe, by podczas koncertu usłyszeć głos solisty – pianista bardzo rzadko decyduje się zabrać głos, więc był to spory gest w kierunku słuchaczy.
Akustyka sali i nastrojowa scenografia
Udział wybitnego pianisty nadał wydarzeniu wyjątkową rangę. Napięcie i wyczekiwanie od początku udzielały się wszystkim – tak gromadzącej się na sali publiczności, jak i obecnym wcześniej na miejscu pracownikom DK i Urzędu Gminy Wyry. Jednak po wyjściu artysty na rodzimą scenę i pierwszych dźwiękach płynących z ustawionego w centrum fortepianu marki Yamaha – który swoją klasą skupiał uwagę wszystkich wchodzących – napięcie zamieniło się w czystą euforię: pełne zasłuchanie, szybsze bicie serca i ciarki zachwytu pojawiające się nie tylko w najbardziej poruszających fragmentach kolejnych dzieł Chopina.
Swoje zrobiła także gostyńska sala widowiskowa. Choć nie jest to typowa sala filharmoniczna o idealnej akustyce, to muzyka z fortepianu dobrze niosła się wśród słuchaczy bez wsparcia nagłośnienia.
Ważna była też minimalistyczna oprawa sceny, która dodatkowo podkreślała rangę i wyjątkowość wydarzenia. Nowe, ciemne tło, towarzyszące wydarzeniom DK od październikowego spektaklu „Narychtuj mi szczyńście”, zostało delikatnie podświetlone w dolnej części, a w połączeniu z kontrastowo rozświetloną świecami podstawą sceny stworzyło niesamowity efekt – podczas słuchania, zwłaszcza z tylnych rzędów, miało się wrażenie, że artysta i instrument unoszą się na falach dźwięku.
To wszystko – muzyka, oprawa i niepowtarzalny klimat sali – sprawiło, że ten piątkowy wieczór jeszcze długo będzie rezonować w Gostyni i Wyrach, a już teraz zapisał się w dziejach najważniejszych, nie tylko muzycznie, wydarzeń w gminie.
Organizatorami wydarzenia były Urząd Gminy Wyry i Dom Kultury w Gostyni. Wydarzeniu patronowały firmy Yamaha Polska oraz Piano-Remont Sebastian Grima z Gostyni.


















Na kartach historii…
Gmina Wyry została utworzona 2 kwietnia 1991 roku w efekcie oddolnej inicjatywy mieszkańców Gostyni i Wyr, którzy po 16 latach przynależności do miasta Tychy i zmianach ustrojowych z 1989 roku doprowadzili do uzyskania samodzielności w ramach jednej gminy, ponieważ utworzenie dwóch nie było możliwe ze względu na zbyt małą liczbę mieszkańców15.
Wcześniej przeprowadzono lokalne referendum, w którym za usamodzielnieniem opowiedziała się większość uprawnionych do głosowania: 70,1% w Gostyni (1331 głosów) i 52,3% w Wyrach (1073 głosy)16. Do tej woli pozytywnie ustosunkowała się Miejska Rada Narodowa w Tychach, a 22 grudnia 1990 roku premier Tadeusz Mazowiecki podpisał rozporządzenie powołujące do życia gminę Wyry w ówczesnym województwie katowickim17.
Początkowo mieszkańcy nie czuli się w nowym organizmie w pełni komfortowo. „Gostyniakom wyrskie porządki się nie podobają” – sygnalizowała Gazeta Wyborcza18, a problemem było gospodarowanie wspólnymi środkami w ramach budżetu łączącego dwie miejscowości o dużej różnicy w dochodach – Gostyń była tą biedniejszą19. W 1993 roku publicznie podniesiono więc pomysł podziału na dwie odrębne gminy. Odbyło się burzliwe nadzwyczajne posiedzenie rady gminy i głosowanie za wyodrębnieniem, a w referendum nikt z blisko tysiąca głosujących nie był przeciwny temu rozwiązaniu20. Wojewoda śląski sporządził wniosek do Warszawy, którego jednak nie przyjęła Rada Ministrów, wskazując na zbyt niskie dochody nowej gminy. Gdyby nie to, do rozdziału doszłoby już 1 stycznia 1996 roku.
Po przeszło trzech dekadach wspólny samorząd wyraźnie okrzepł. Reforma administracyjna z 1999 roku i wejście Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku21 osadziły gminę w zupełnie nowych ramach ustrojowych i inwestycyjnych, a dawne postulaty podziału przeszły wraz z tym do historii. W 2017 roku gmina stała się częścią Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii22, a w bieżącej kadencji doszło nawet do unifikacji typowego dla lokalnego samorządu rozdziału budżetu na część wyrską, gostyńską i wspólną. Rada Gminy Wyry zrezygnowała też z podziału na komisje gostyńskie i wyrskie, chcąc obradować zawsze jak jeden organizm.
Mniejsza dotąd Gostyń wyrosła zaś na wiodącą część gminy – nie tylko pod względem liczby mieszkańców i budynków, ale też życia kulturalnego, edukacji czy rozbudowanej infrastruktury, której wizytówką stało się odnowione gostyńskie centrum. Wszystko to dopełnia obrazu głębokiej zmiany, jaka dokonała się od burzliwych lat 90. XX wieku.
Na osi czasu…
Gmina Wyry świętuje swój jubileusz co pięć lat. W tym roku z okazji 35-lecia odbyły się już: uroczysta sesja Rady Gminy Wyry (23 kwietnia - Urząd Gminy Wyry), Festyn Gminny (4 lipca - Obiekt sportowy im. Braci Góralczyków w Wyrach) i Gala Jubileuszowa (6 listopada - Dworek Wyry). Recital chopinowski w Gostyni był ostatnim akcentem jubileuszu.






