Wszystkie wiaty przystankowe w Gostyni w standardzie metropolitalnym

Na przystankach autobusowych przy przebudowanej w ubiegłym roku ul. Pszczyńskiej (DW 928) pojawiły się długo wyczekiwane nowe wiaty. Tym samym na terenie Gostyni i gminy Wyry zakończono proces wymiany wiat przystankowych na nowoczesne, spójne konstrukcje, które spełniają standardy Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Spójna infrastruktura na większym obszarze
Wiaty to najbardziej widoczne elementy przystanku autobusowego. Zapewniają podróżnym ochronę przed opadami, wiatrem czy ostrym słońcem, a także dają możliwość odpoczynku na ławce czy przepakowania zakupów. Ich jakość świadczy nie tylko o trosce gminy o komfort mieszkańców, ale też kształtuje wizerunek całego systemu komunikacji miejskiej.

Mając to na uwadze, Metropolia GZM rozpoczęła w 2020 roku proces przejmowania obowiązku utrzymania wiat przystankowych od pierwszych 14 zainteresowanych tym gmin składowych – aby ujednolicić wygląd wiat i wykorzystać ich potencjał reklamowy¹, a w 2021 roku wydała dokument pn. „Wytyczne dotyczące infrastruktury publicznego transportu zbiorowego”², w którym określiła sposób modernizacji przystanków na terenie całej metropolii, aby i pozostali zarządcy (inne gminy) mogli dążyć do tego samego celu.

Różni producenci, te same standardy
Zgodnie z wydanymi wtedy wytycznymi, które ciągle obowiązują, wiaty montowane na terenie związku metropolitalnego powinny być konstrukcjami modułowymi ze stali o podwyższonej odporności na korozję (pomalowanej na kolor RAL 7021) oraz szkła hartowanego – odpornymi na dewastację i łatwymi w utrzymaniu czystości³.

Wytyczne dla gminy zalecają również opcjonalny montaż oświetlenia wewnętrznego LED, co znacząco poprawia komfort i bezpieczeństwo podróżnych. Jednocześnie, ze względów higienicznych, nie dopuszcza się montowania koszy na śmieci w konstrukcji wiaty.

Metropolia GZM nie narzuca gminom konkretnego producenta czy modelu. Wiaty może dostarczyć dowolny producent – mogą się one różnić kształtem dachu czy stylistyką siedzisk, ważne jednak, by konstrukcje spełniały określone w dokumencie kryteria.

Nowe wiaty nie tylko przy nowych drogach
Gmina Wyry nie przekazała Metropolii GZM swoich kompetencji w zakresie utrzymania wiat przystankowych, jednak z czasem zaczęła wdrażać wybrane elementy przyjętych przez nią standardów, aż do ich pełnej implementacji. Przystąpiła ponadto do jednego z metropolitalnych przetargów⁴ – w efekcie czego proces dostosowywania wiat w gminie w celu ujednolicenia infrastruktury rozpoczął się już na początku 2024 roku.

Pierwsze konstrukcje zgodne z nowymi standardami zadebiutowały na ulicach Gostyni jeszcze w tym samym roku, pod koniec sierpnia, tuż po zakończeniu przebudowy ul. Rybnickiej na odcinku od Starej Chaty do granicy z Zawiścią – etap III.

Na przystankach „Gostyń Drzymały” (1 szt.) i „Gostyń Klonowa”⁵ (1 szt.) stanęły wówczas konstrukcje modułowe, wykonane z odpowiednich materiałów i pomalowane na właściwy kolor. Wyposażono je w drewniane siedziska z oparciem (choć bez podłokietników), gabloty oraz niezbędne elementy identyfikujące przystanek, jednak w innym wzorze niż ten zalecany, bo m.in. z logo gminy, co z biegiem czasu, wraz z kolejnymi zmianami na gostyńskich przystankach, zostało poprawione.

Rok później, latem 2025 roku, nowe wiaty pojawiły się również przy ul. Rybnickiej – zarówno na odcinkach wyremontowanych (etap II, III i IV), jak i na odcinku dopiero przewidzianym do modernizacji (etap I) – wszędzie tam, gdzie wiaty starego typu były nadszarpnięte przez czas, zniszczone przez wandali, lub tam, gdzie ich w ogóle nie było.

Nowe wiaty pojawiły się wtedy na przystankach:

• „Gostyń Wroni Kąt” (1 szt.) – wymiana przy okazji remontu IV etapu i zmiany lokalizacji przystanku w kierunku Łazisk Górnych (oddano nową zatokę autobusową),
• „Gostyń Mamzera” (1 szt.) – dostawienie brakującej wiaty po remoncie,
• „Gostyń Szkoła” (1 szt.) – wymiana z uwagi na skalę dewastacji starej wiaty,
• „Gostyń Motyla” (2 szt.) – wymiana dotychczasowej w kierunku Łazisk i dostawienie dodatkowej w kierunku centrum.

Wiaty z tej tury w porównaniu do tych z pierwszego zamówienia zostały uzupełnione o podłokietniki w siedziskach, pasy ostrzegawcze na ścianach bocznych i elementy identyfikacyjne w odpowiednim stylu i kolorach – nie obyło się jednak bez wpadki, na tablicach w miejscu gminy wpisano „Gostyń”⁶. Ponadto lepiej usytuowano gabloty – na ścianach tylnych, a nie bocznych, by zapewnić pełny widok na drogę.

Nowe wiaty okazały się jednak nieodporne na działania wandali. Niedługo po odbiorach IV etapu przebudowy ul. Rybnickiej nieznany sprawca wybił jedną z szyb bocznych wiaty na przystanku „Gostyń Wroni Kąt”, co naraziło samorząd na dodatkowe koszty.

W tym samym czasie wysłużone wiaty wymieniono na nowe również w Wyrach. Pojawiły się one na przystankach: „Wyry Urząd Gminy” (1 szt.) oraz „Wyry Główna” (2 szt.)⁷.

Bez kompromisów przy głównej drodze
Ostatnia tura wymiany wiat nastąpiła jesienią 2026 roku przy ul. Pszczyńskiej i była związana z zakończonym rok wcześniej remontem całej drogi.

Była to jednocześnie tura najbardziej wyczekiwana, bo dotyczyła odcinka obsługiwanego przez więcej linii, a tym samym bardziej obleganego. Przez około trzy lata – w czasie trwania remontu oraz w okresie oczekiwania na montaż nowych wiat w miejsce wcześniej zdemontowanych – pasażerowie musieli radzić sobie bez nich, mierząc się z różnymi warunkami atmosferycznymi, np. wyjątkowo ulewnymi deszczami tego lata.

Montaż wiat rozpoczęto 14 października od przystanku „Gostyń Kuźnia” (2 szt.). Do 20 października wiaty zamontowano następnie na przystankach: „Gostyń Centrum” (2 szt.), „Gostyń Łuczników” (2 szt.) i „Gostyń Motyla” (1 szt. – wymiana po zniszczeniu w wyniku kolizji⁸) oraz w Wyrach – „Wyry Przejazd Kolejowy” i „Wyry Skrzyżowanie”.

Najnowsze wiaty spełniają wszystkie wymagania Metropolii GZM i są przygotowane na uruchomienia oświetlenia, jeśli kiedyś zajdzie taka potrzeba (biała skrzynka u podstawy wiaty). Poza tym wyróżniają je szersze oparcia siedzisk i przyciemnione dachy.

Co ciekawe, kilka dni wcześniej ten sam wykonawca dostarczył dwie wiaty dla gminy Kobiór na przystanek „Kobiór Centralna”, jednak bez drewnianych oparć i kontrastowych pasów. Za to z koszem na śmieci w konstrukcji wiaty – co jest niedozwolone⁹.

Ten sam sprawdzony producent
Wszystkie nowe wiaty pochodzą od tego samego producenta z województwa śląskiego – spółki Budotechnika z Pilchowic, który wcześniej montował w Gostyni i Wyrach czerwone wiaty starego typu, a w ostatnich latach dostarczył dwa podobne do siebie modele:

• „Merkury”, w przypadku konstrukcji o standardowych wymiarach,
• „Orion”, które zastosowano w lokalizacjach z ograniczoną przestrzenią¹⁰.

Konstrukcje nie tylko spełniają metropolitalne wymogi, ale też wpisują się w wygląd zupełnie nowych zatok i miejsc przystankowych przy wyremontowanej ul. Pszczyńskiej oraz gotowych odcinkach ul. Rybnickiej, które – co również jest zgodne z wytycznymi Metropolii GZM – w większości są wyposażone także w zatoki o nawierzchni betonowej.

Ten element również ma duże znaczenie dla komfortu korzystania z komunikacji miejskiej, bo pojazdy poruszają się po takich zatokach ciszej, zwłaszcza łagodnie pracujące autobusy elektryczne, które coraz częściej obsługują przystanki w Gostyni – w październiku PKM Tychy zaczął wyposażać w wybrane dni dwie z trzech brygad obsługujących linię 157 w pojazdy elektryczne (wodorowe i bateryjne), przez co autobusy tego typu odpowiadały za nawet 3/4 wszystkich zrealizowanych w tych dniach kursów¹¹.

Inwestycje za zgodą zarządców
Montaż nowych wiat był prowadzony i finansowany przez gminę, mimo iż DW 928 jest drogą zarządzaną przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach, a ul. Rybnicka, jako droga powiatowa, podlega pod powiat mikołowski. To dlatego, że zgodnie z prawem utrzymanie tego elementu w pasie drogowym należy do zadań własnych gminy¹².

Ostatnia dostawa 11 wiat na potrzeby ul. Pszczyńskiej kosztowała 165 660,00 zł¹³. Przed zakupem gmina prowadziła czasochłonne uzgodnienia z zarządcą, a także wykonała projekt organizacji ruchu w związku z ich montażem¹⁴.