1 lipca uruchomiono Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP), w którym gmina Wyry oraz jej jednostki są zobowiązane do raportowania danych o wszystkich zawieranych umowach. Mieszkańcy zyskali tym samym dostęp do danych na temat wydatków realizowanych na ich podstawie.
Potężne narzędzie kontroli
Rejestr zawiera dane o stronach umowy (w tym dane urzędu/instytucji oraz pełne oznaczenie kontrahenta np. firmy), przedmiocie umowy w formie zwięzłego opisu (np. usługa sprzątania), wartości umowy, dacie zawarcia i czasie trwania, źródle finansowania oraz statusie, przy czym dotyczy umów zawartych od 1 lipca br.
Obowiązkiem publikowania danych w rejestrze, poza samorządem gminnym, objęte są też m.in. ministerstwa, urzędy, szkoły, instytucje kultury, a także spółki komunalne.
Przepisy nie przewidują żadnego minimalnego progu kwotowego, dlatego rejestracji podlegają nawet najdrobniejsze zakupy i usługi. W trakcie prac nad nowymi przepisami Ministerstwo Finansów proponowało wpisanie progu 10 tys. zł, co zataiłoby dużą część umów i związanych z nimi wydatków. Jednak m.in. za sprawą akcji „Tak dla CRU”, prowadzonej przez Instytut Finansów Publicznych i Sieć Obywatelską Watchdog Polska, ostatecznie zrezygnowano z tego limitu1.
Celem rejestru jest realizacja zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi, o której mowa w art. 34 ustawy o finansach publicznych2.
Baza danych CRU JSFP działa pod adresem:
https://rejestrumow.gov.pl/
Dzięki temu publicznie dostępnemu spisowi umów każda osoba może podejrzeć m.in. kierunki działań inwestycyjnych gminy na podstawie umów z firmami projektowymi (np. umowa na pracowanie dokumentacji projektowej), a w konsekwencji – już na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej – może wystąpić do właściwego urzędu lub instytucji z wnioskiem o udostępnienie skanu umowy, aby poznać jej szczegóły.
Wcześniej prowadzono odrębne rejestry
Pierwotnie centralny rejestr miał zacząć funkcjonować od 1 lipca 2022 roku (czyli 4 lata temu), jednak termin ten był kilkukrotnie przesuwany w kolejnych nowelizacjach.
Wcześniej poszczególne jednostki prowadziły własne rejestry umów, które były udostępniane jedynie na wniosek, choć nie zawsze, bo funkcjonowały też publicznie dostępne rejestry m.in. na stronach Mikołowa (wykazy roczne, od 2016 roku), Górnośląsko Zagłębiowskiej Metropolii (umowy wprowadzane na bieżąco) i Zarządu Transportu Metropolitalnego (również na bieżąco), choć nie było takiego obowiązku.
Za sprawą strony gostynslaska.pl od 2017 roku można przeglądać również CRU Urzędu Gminy Wyry (roczne zestawienia na podstawie wniosków o udostępnienie). Jednak od dziś wszystkie dane będą publikowane na bieżąco na stronie CRU JSFP – rejestrumow.gov.pl.
Dane z Centralnego Rejestru Umów Urzędu Gminy Wyry (2009-2026):
